Máy bay gãy đuôi, rơi động cơ khi vừa cất cánh, cắm đầu xoay tròn, nổ tung giữa phố, toàn bộ 260 người trong khoang thiệt mạng: Vụ tai nạn nghiêm trọng thứ 2 lịch sử đất nước
Ngày 12/11/2001, khi nước Mỹ vẫn còn chìm trong cú sốc của vụ khủng bố 11/9, một thảm kịch hàng không khác lại xảy ra trên bầu trời New York.
Chỉ hơn hai tháng sau biến cố ngày 11/9, nước Mỹ tiếp tục trải qua một cú sốc lớn khi chuyến bay số hiệu 587 của American Airlines gặp sự cố nghiêm trọng và rơi xuống khu dân cư Belle Harbor, quận Queens, thành phố New York. Vụ việc khiến 265 người thiệt mạng và trở thành tai nạn hàng không có số người tử vong nhiều thứ hai trong lịch sử nước Mỹ, chỉ sau thảm họa chuyến bay 191 của American Airlines năm 1979.
Sáng ngày xảy ra sự việc, chiếc Airbus A300-605R mang số đăng ký N14053 khởi hành từ sân bay quốc tế John F. Kennedy (JFK) để thực hiện hành trình đến Santo Domingo, thủ đô của Cộng hòa Dominica. Trên chuyến bay có 251 hành khách cùng 9 thành viên phi hành đoàn và toàn bộ ghế trên máy bay đều đã được lấp đầy.
Phần lớn hành khách là người gốc Dominica đang trở về quê hương để thăm thân nhân. Tại sân bay Las Américas, nhiều gia đình đã chờ đón người thân của mình. Tuy nhiên, chuyến bay đã không thể hoàn thành hành trình như dự kiến.
Theo dữ liệu điều tra, lúc 9 giờ 11 phút sáng, một chiếc Boeing 747-400 của Japan Airlines cất cánh từ cùng đường băng. Khoảng hai phút sau, tháp kiểm soát không lưu đã cảnh báo tổ lái chuyến bay 587 về khả năng xuất hiện vùng nhiễu động không khí do chiếc máy bay cỡ lớn vừa rời đi tạo ra.
Đến 9 giờ 14 phút, chiếc Airbus A300 bắt đầu cất cánh. Những phút đầu tiên diễn ra bình thường khi máy bay đạt độ cao khoảng 400 mét và tiếp tục tăng độ cao theo kế hoạch.
Tuy nhiên, lúc 9 giờ 15 phút 36 giây, máy bay đi vào khu vực chịu ảnh hưởng của hiện tượng nhiễu động luồng khí phía sau chiếc Boeing 747. Đây là hiện tượng khá phổ biến trong hoạt động hàng không và thường được các phi công xử lý theo quy trình tiêu chuẩn.
Dữ liệu từ hộp đen cho thấy cơ phó Sten Molin đã liên tục điều khiển bánh lái phương hướng sang trái rồi sang phải với biên độ lớn nhằm phản ứng với các dao động của máy bay. Những thao tác này diễn ra trong thời gian rất ngắn nhưng đã tạo ra áp lực khí động học cực lớn lên bộ phận ổn định phương hướng ở phần đuôi máy bay.
Đến 9 giờ 15 phút 58 giây, bộ phận thăng bằng dọc – cấu kiện đóng vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định hướng bay – bất ngờ tách khỏi thân máy bay. Mảnh vỡ này sau đó rơi xuống khu vực vịnh Jamaica, cách hiện trường chính khoảng 1,6 km.
Việc mất đi bộ phận ổn định quan trọng khiến chiếc Airbus gần như không còn khả năng duy trì trạng thái điều khiển bình thường. Máy bay bắt đầu mất kiểm soát, lao xuống với tốc độ rất lớn và chuyển động xoay mạnh trên không.
Trong những giây tiếp theo, các lực tác động cực lớn tiếp tục làm tách rời cả hai động cơ khỏi cánh máy bay. Các động cơ rơi xuống nhiều vị trí khác nhau, gây hư hại cho một số công trình dân sinh và khu vực lân cận.
Đến khoảng 9 giờ 16 phút sáng, chiếc Airbus rơi xuống khu vực giao lộ Newport Avenue và Beach 131st Street thuộc Belle Harbor. Sự cố khiến toàn bộ 260 người trên máy bay không qua khỏi. Ngoài ra, 5 người dân dưới mặt đất cũng thiệt mạng.
Những giây cuối cùng trong buồng lái đã được ghi lại qua hộp đen. Theo dữ liệu công bố, cơ phó Sten Molin đã nói: "Chúng ta đang mắc kẹt trong chuyện quái quỷ gì vậy?"
Cơ trưởng Edward States đáp lại: "Thoát ra đi, thoát ra đi”.
Đó cũng là những lời cuối cùng được ghi nhận từ tổ lái.
Do sự việc xảy ra ngay tại New York và chỉ cách biến cố 11/9 khoảng hai tháng, nhiều người ban đầu lo ngại đây có thể là một vụ tấn công mới nhằm vào nước Mỹ. Ngay sau đó, nhiều công trình lớn như Empire State Building và trụ sở Liên Hợp Quốc được sơ tán khẩn cấp. Ba sân bay lớn trong khu vực New York cũng tạm thời ngừng hoạt động trong nhiều giờ.
Tuy nhiên, cuộc điều tra kéo dài của Ủy ban An toàn Giao thông Quốc gia Mỹ (NTSB) sau đó đã loại trừ hoàn toàn giả thuyết liên quan đến hành vi phá hoại.
Trong quá trình điều tra, các chuyên gia đã tiến hành 349 cuộc phỏng vấn, thu thập và tái dựng hàng nghìn mảnh vỡ của máy bay nhằm xác định chính xác nguyên nhân.
Kết luận cuối cùng của NTSB cho thấy nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thảm họa là việc cơ phó sử dụng bánh lái phương hướng với biên độ quá lớn và không cần thiết khi phản ứng với vùng nhiễu động phía sau máy bay khác.
Theo cơ quan điều tra, mức độ nhiễu động mà chuyến bay gặp phải không đủ mạnh để đe dọa an toàn bay. Nếu các thao tác điều khiển cực đoan được dừng lại sớm hơn, chiếc Airbus hoàn toàn có khả năng tự ổn định và tiếp tục hành trình.
Báo cáo cũng chỉ ra nhiều yếu tố góp phần dẫn đến vụ việc. Trong đó có đặc tính thiết kế khá nhạy của hệ thống điều khiển bánh lái trên dòng Airbus A300-600, cùng chương trình huấn luyện Advanced Aircraft Maneuvering Program (AAMP) được American Airlines áp dụng vào thời điểm đó.
Theo NTSB, một số nội dung mô phỏng trong chương trình đào tạo đã đánh giá quá mức mức độ nguy hiểm của nhiễu động luồng khí phía sau máy bay cỡ lớn. Điều này vô tình hình thành phản xạ xử lý quá mạnh ở một số phi công khi gặp tình huống tương tự ngoài thực tế.
Sau sự cố, American Airlines đã tiến hành điều chỉnh chương trình đào tạo phi công. Nhiều quy trình liên quan đến việc xử lý nhiễu động không khí cũng được rà soát và sửa đổi trên phạm vi rộng trong ngành hàng không.
Thảm họa chuyến bay 587 không chỉ khiến 265 người thiệt mạng mà còn trở thành một trong những bài học đắt giá nhất trong lịch sử hàng không dân dụng thế giới. Vụ việc cho thấy ngay cả trong môi trường vận hành được hỗ trợ bởi công nghệ hiện đại và quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, một chuỗi phản ứng không phù hợp chỉ diễn ra trong vài giây cũng có thể dẫn tới hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Minh Tuyến
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 15/5/2026 | 08:14 )
