Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo 1 căn bệnh dễ nhầm với cúm: Nguy cơ suy hô hấp, sốc tuần hoàn và tử vong sau vài giờ
Người dân cần chú ý phòng tránh.
Chuyên trang Đời sống & Pháp luật ngày 9/5/2026 đăng tin: "Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo 1 căn bệnh dễ nhầm với cúm: Nguy cơ suy hô hấp, sốc tuần hoàn và tử vong sau vài giờ", nội dung cho biết:
Một chùm ca nhiễm Hantavirus xuất hiện trên tàu du lịch quốc tế trong tháng 5/2026 với nhiều trường hợp tử vong đang làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng y tế thế giới. Điều đáng chú ý, căn bệnh này không mới, nhưng nguy hiểm ở chỗ triệu chứng ban đầu rất dễ nhầm với cúm thông thường, trong khi diễn tiến nặng có thể xảy ra chỉ trong vài giờ với suy hô hấp cấp, sốc tuần hoàn và tử vong.
Trước cảnh báo từ Bộ Y tế về nguy cơ dịch bệnh, Bệnh viện Bạch Mai vừa tổ chức khóa đào tạo chuyên đề "Phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Hanta", nhằm cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế trên toàn quốc về nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm lây từ động vật sang người.
Chương trình có sự tham gia của Ban Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, TS.BS Đoàn Thu Trà, Q. Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai cùng các chuyên gia đầu ngành nội viện, và ngoại viện, đông đảo nhân viên y tế cả nước tham dự trực tiếp, trực tuyến trên cả nước.
Hantavirus - Căn bệnh dễ nhầm với cúm nhưng diễn tiến chuyển nặng nhanh
Theo thông tin được cập nhật tại khóa đào tạo, chùm ca bệnh đáng chú ý nhất hiện nay xuất hiện trên một tàu du lịch quốc tế khởi hành từ Argentina đầu tháng 4/2026, đi qua nhiều khu vực sinh thái đặc biệt như Nam Cực, đảo Nam Georgia, Tristan da Cunha và Saint Helena.
Tính đến ngày 4/5/2026, đã ghi nhận 7 trường hợp liên quan, gồm 2 ca xác định bằng PCR và 5 ca nghi ngờ. Trong đó có 3 trường hợp tử vong. Các bệnh nhân ban đầu chỉ sốt, đau bụng, buồn nôn nhưng nhanh chóng chuyển sang viêm phổi nặng, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS) và sốc tuần hoàn.
Điều khiến giới chuyên môn đặc biệt lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus, đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
ThS Nguyễn Quốc Thái, Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai cho biết, Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt… Virus có thể sống lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng lại đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Hantavirus được chia thành hai nhóm chính. Nhóm "Thế giới cũ" phổ biến ở châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS). Trong khi đó, nhóm "Thế giới mới" tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus (HPS/HCPS), thể bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới 40–50%.
"Điểm đáng sợ nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim", ThS.BS Nguyễn Quốc Thái cho biết.
Lây bệnh từ bụi chứa chất thải chuột
Không giống nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hay côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh.
Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc những nơi có nhiều phân chuột nhưng quét khô, dùng chổi hoặc máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí. Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
Theo TS.BS Đoàn Thu Trà, Q. Viện trưởng Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vắc xin phòng bệnh Hantavirus. Vì vậy, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ.
Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO, hệ thống tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể, để duy trì sự sống. "Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", TS.BS Đoàn Thu Trà nhấn mạnh.
Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh mới nhưng nguy cơ hoàn toàn hiện hữu
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Hantavirus mới trong đợt cảnh báo hiện tại. (dù trong quá khứ xa hơn vào khoảng năm 2012 từng có ghi nhận một số ca nhiễm rải rác phía Nam). Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn hiện hữu do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống sát khu dân cư.
Bằng chứng về sự lưu hành mầm bệnh: Một số nghiên cứu dịch tễ học (như nghiên cứu huyết thanh năm 2025 trên nhóm người chăn nuôi động vật hoang dã tại một vài tỉnh thành) đã phát hiện ra tỷ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống lại Hantavirus, cho thấy họ đã từng vô tình phơi nhiễm với mầm bệnh này trong tự nhiên. Vì vậy, dù bệnh hiếm gặp, Bộ Y tế luôn khuyến cáo người dân không được chủ quan. Biện pháp tốt nhất hiện nay là kiểm soát chuột, giữ vệ sinh nhà cửa, bịt kín khe hở ngăn chuột vào nhà, giữ vệ sinh môi trường và đặc biệt luôn xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang thay vì quét khô khi dọn dẹp những khu vực nghi ngờ có phân chuột.
TS.BS Đoàn Thu Trà cũng cho biết thêm, hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán nếu xuất hiện ca nghi ngờ nhiễm bệnh. Các kỹ thuật như RT-PCR và xét nghiệm huyết thanh học đã có thể triển khai tại các Viện Pasteur, Viện Vệ sinh dịch tễ và nhiều bệnh viện tuyến đầu.
Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cũng lưu ý, nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
Trước đó vào ngày 8/5, báo VnExpress đưa tin: "Phân biệt triệu chứng do virus Hanta với các bệnh truyền nhiễm khác", nội dung như sau:
Triệu chứng bệnh do virus Hanta từ chuột dễ nhầm với cúm, sốt xuất huyết hay sốt siêu vi, song khác ở chỗ đi tiểu ít, phù mặt hoặc chân, tụt huyết áp, khó thở sau 3-5 ngày.
Bộ Y tế ngày 5/5 cảnh báo nguy cơ lây nhiễm virus Hanta từ chuột do bệnh diễn tiến rất nhanh, tàn phá cơ thể qua hội chứng phổi hoặc sốt xuất huyết kèm suy thận. Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện ổ dịch virus Hanta từ chuột trên du thuyền MV Hondius ở Đại Tây dương với ít nhất 8 ca mắc hoặc nghi mắc, trong đó 3 người tử vong.
Virus Hanta lây nhiễm chủ yếu qua tiếp xúc với nước tiểu, phân, hoặc nước bọt của loài gặm nhấm, và có tỷ lệ tử vong cao. Loại virus này có thể gây sốt cao, đau đầu, mệt mỏi nên dễ bị nhầm lẫn trong giai đoạn đầu.
Theo TS.BS Lê Xuân Luật, khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, khi khởi phát người nhiễm virus Hanta thường sốt cao đột ngột, đau cơ dữ dội, buồn nôn, mệt mỏi giống cúm, sốt xuất huyết hoặc sốt siêu vi. Triệu chứng giống nhau nên người bệnh thường tự điều trị tại nhà. Tuy nhiên, sau vài ngày, người bệnh do Hantavirus tiểu ít dần, phù mặt hoặc chân, tụt huyết áp, khó thở tăng. Đây là lúc tổn thương thận hoặc phổi đã hình thành.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), virus Hanta tại châu Á và châu Âu thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS) với tỷ lệ tử vong 1-15%. Ở châu Mỹ, một số chủng gây hội chứng phổi nặng (HPS) với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 40%. Điểm chung là bệnh diễn tiến nhanh, tổn thương tạng sớm.
Một người mắc bệnh truyền nhiễm biến chứng viêm phổi, suy hô hấp đang được điều trị tích cực. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
"Điểm quan trọng để phân biệt Hanta với sốt xuất huyết do Dengue là dấu hiệu xuất huyết, tiểu cầu", bác sĩ Luật nói. Người mắc bệnh sốt xuất huyết do Dengue thường có chấm xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng, chảy máu cam, tiểu cầu giảm rõ rệt và tình trạng cô đặc máu điển hình.
Ngược lại, virus Hanta hiếm khi gây xuất huyết da rõ, tiểu cầu thường không giảm sâu như Dengue nhưng dễ gây suy thận cấp sớm, biểu hiện bằng tiểu ít, phù và tụt huyết áp. Người bệnh sốt cao nhiều ngày, tiểu ít nhanh mà không có biểu hiện xuất huyết, có thể nghi ngờ tác nhân virus Hanta.
So với cúm mùa, khác biệt là ở triệu chứng hô hấp. Cúm thường gây ho, đau họng, sổ mũi, nghẹt mũi - những dấu hiệu viêm đường hô hấp rất rõ. Virus Hanta thì ngược lại, ít biểu hiện viêm họng hay sổ mũi, thay vào đó là đau lưng, mỏi cơ và dấu hiệu suy tạng.
Theo CDC Mỹ, virus Hanta chủ yếu lây khi hít phải bụi chứa virus từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt chuột khô, không lây dễ dàng từ người sang người như cúm.
Với sốt siêu vi, bệnh thường do nhiều loại virus thông thường gây ra, diễn tiến nhẹ và tự khỏi sau vài ngày nghỉ ngơi, bù nước, hạ sốt. Người bệnh có thể sốt, đau đầu, mệt, đau cơ nhưng không xuất hiện dấu hiệu suy tạng. Người bệnh không tiểu ít, không phù, không khó thở tăng dần.
Yếu tố dịch tễ là điểm khác biệt quan trọng do người bệnh Hanta thường có tiền sử dọn nhà kho, gác xép, phòng trọ lâu ngày không ở, nơi có nhiều phân chuột và bụi. Nhiều trường hợp không nhớ hoặc không để ý chi tiết này, khiến việc chẩn đoán chậm trễ.
Bác sĩ Luật cho biết 5 dấu hiệu điển hình của Hanta là sốt cao đột ngột, đau cơ nhiều; sau 3-5 ngày bắt đầu tiểu ít; phù mặt hoặc chân; không có xuất huyết, không viêm họng rõ và từng tiếp xúc môi trường có chuột, bụi bặm lâu ngày.
Trong khi cúm tập trung ở đường hô hấp trên, sốt xuất huyết nổi bật bởi xuất huyết, giảm tiểu cầu, sốt siêu vi diễn tiến nhẹ và tự giới hạn, thì Hanta lại âm thầm gây tổn thương sâu ở thận hoặc phổi. Sự khác biệt này chỉ bộc lộ sau vài ngày sốt.
Việt Nam chưa ghi nhận ca nhiễm Hantavirus nào, nhưng môi trường sinh hoạt nhiều chuột vẫn tiềm ẩn rủi ro bùng phát dịch rất lớn. Hiện chưa có thuốc đặc trị mà chỉ áp dụng phác đồ hồi sức tích cực và điều trị triệu chứng.
Bác sĩ Luật khuyến cáo người sốt cần đi khám sớm nếu có biểu hiện tiểu ít, phù, đau lưng nhiều hoặc khó thở tăng dần, đặc biệt sau khi dọn dẹp nơi nhiều bụi và chuột. Việc khai báo chi tiết môi trường sống giúp rút ngắn đáng kể thời gian chẩn đoán. Nhận diện đúng bệnh giúp điều trị kịp thời mà còn ngăn biến chứng suy thận, suy hô hấp.
Các cơ quan y tế khuyên người dân tuyệt đối không bắt chuột bằng tay không. Chủ động đậy kín thức ăn, gom rác hàng ngày và bít các lỗ hổng quanh nhà.
