Ăn dưa hấu để giải nhiệt, cụ ông phải cấp cứu trong tình trạng phổi trắng xóa, thận 'ngừng hoạt động'
Từ loại trái cây quen thuộc giúp giải nhiệt ngày hè, dưa hấu có thể trở thành mối ngu:y hiể:m với sức khỏe nếu sử dụng không đúng cách, đặc biệt ở người mắc bệ:nh thậ:n.
Dưa hấu từ lâu được xem là loại trái cây giải nhiệt được nhiều người yêu thích trong những ngày nắng nóng. Tuy nhiên, việc ăn dưa hấu không đúng cách có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe, nhất là ở những người có bệnh lý nền về thậ:n.
Mới đây, Bệnh viện Nam Đầu (Đài Loan, Trung Quốc) tiếp nhận một bệnh nhân nam 70 tuổi trong tình trạng ngu:y kị:ch. Khi nhập viện, người này bị s:uy h:ô h:ấp nặng, nồng độ oxy trong má:u giảm xuống chỉ còn 88%, hai chân sưn:g ph:ù nghiêm trọng.
Kết quả chụp X-quang ngực cho thấy cả hai lá ph:ổi của b:ệnh nhân đều m:ờ đụ:c, trắng xóa do ngập nước. Đồng thời, chức năng thận cũng gần như ngưng trệ hoàn toàn. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng ngu:y hiể:m này lại xuất phát từ một hành động tưởng như vô hạ:i: ăn nửa quả dưa hấu để giải nhiệt vào buổi trưa.
Bác sĩ Lin Hsuan-jen, chuyên gia thận học trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, cho biết cụ ông vốn mắc bệ:nh thậ:n mãn tính giai đoạn 5. Do chức năng bài tiết đã suy giảm nghiêm trọng nên mỗi ngày ông chỉ được phép dung nạp dưới 1.500cc nước, đồng thời phải kiểm soát chặt chẽ lượng chất lỏng từ nước uống cho tới các loại canh.
Sai lầm xảy ra khi bệnh nhân chỉ xem dưa hấu là một loại trái cây bổ dưỡng mà quên rằng loại quả này chứa tới khoảng 92% là nước, bên cạnh đó còn có hàm lượng đường đáng kể. Việc ăn hết nửa quả dưa hấu trong thời gian ngắn đã khiến cơ thể hấp thụ một lượng chất lỏng rất lớn cùng lúc.
Theo bác sĩ Lin, đối với người suy thận giai đoạn cuối, khả năng đào thải nước dư thừa gần như không còn hoạt động hiệu quả. Khi lượng chất lỏng quá lớn đi vào cơ thể nhưng không thể được bài tiết ra ngoài, chúng sẽ tích tụ tại các mô và cơ quan.
Hậu quả là chỉ đến buổi tối cùng ngày, bệnh nhân đã xuất hiện tình trạng phù nề nặng ở chi dưới và rơi vào phù phổi cấp. Dịch tích tụ trong các phế nang khiến hai lá phổi trắng xóa trên phim chụp X-quang, gây khó thở nghiêm trọng và khiến người bệnh không thể nằm thẳng.
Không chỉ đối mặt với nguy cơ do lượng nước quá lớn, bệnh nhân còn gặp thêm một mối đe dọa khác từ dưa hấu là kali. Dù không nằm trong nhóm thực phẩm có hàm lượng kali quá cao, nhưng khi tiêu thụ với số lượng lớn trong thời gian ngắn, dưa hấu có thể khiến lượng kali nạp vào cơ thể tăng đ:ột bi:ến.
Trong trường hợp của cụ ông, việc ăn hết nửa quả dưa hấu đã khiến lượng kali hấp thụ vượt quá 3.000mg. Đây là con số cao hơn nhiều so với mức giới hạn an toàn tối đa khoảng 2.000mg mỗi ngày đối với người bị su:y thậ:n nặng.
Bác sĩ Lin cảnh báo, tăng kali máu là tình trạng đặc biệt ngu:y hiể:m bởi những dấu hiệu ban đầu thường rất khó nhận biết. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy t:ê tay chân hoặc yếu cơ, những triệu chứng dễ bị nhầm lẫn với tình trạng mệt mỏi hoặc say nắng ở người cao tuổi.
Tuy nhiên, khi nồng độ kali trong má:u vượt ngưỡng 6,5mEq/L, nguy cơ rối loạn nhịp tim nghiêm trọng sẽ xuất hiện. Nếu chỉ số này tăng lên 7,5mEq/L, tim có thể ngừng đập đột ngột mà không có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào trước đó.
Ngay trong đêm nhập viện, các bác sĩ đã phải khẩn trương sử dụng thuốc lợi tiểu liều cao cho bệnh nhân, đồng thời áp dụng phương pháp thở máy áp lực dương không xâm lấn (BiPAP) tại phòng chăm sóc đặc biệt nhằm loại bỏ bớt dịch trong cơ thể và duy trì sự sống.
Sau quá trình cấp cứu tích cực, bệnh nhân đã qua cơn ngu:y kịc:h. Tuy nhiên, cụ ông vẫn phải tiếp tục nằm viện theo dõi thêm ít nhất một tuần. Các bác sĩ cho biết trong thời gian tới, chế độ ăn uống của bệnh nhân sẽ phải được kiểm soát nghiêm ngặt hơn trước rất nhiều.
Hai kiểu ăn dưa hấu đặc biệt ngu:y hiể:m với người bệnh thận
Ngoài việc ăn quá nhiều dưa hấu cùng lúc, bác sĩ Lin còn cảnh báo hai sai lầm phổ biến khác mà người mắc bệnh thận cần tránh.
- Lạm dụng nước ép dưa hấu: Quá trình ép lấy nước làm mất đi phần lớn chất xơ, khiến người bệnh dễ uống một lượng lớn chất lỏng và kali trong thời gian ngắn. Điều này làm mất kiểm soát tổng lượng nước nạp vào cơ thể trong ngày và tạo áp lực lớn cho thận.
- Chấm hoặc rắc muối khi ăn dưa hấu: Thói quen này khiến lượng natri đưa vào cơ thể tăng lên, dễ làm huyết áp tăng cao và khiến việc kiểm soát chất lỏng vốn đã khó khăn ở người bệnh thận càng trở nên phức tạp hơn.
Theo khuyến cáo, bệnh nhân mắc bệnh thậ:n mãn tính hoặc đang chạy thậ:n nhân tạo không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn dưa hấu khỏi khẩu phần ăn. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải kiểm soát chặt chẽ số lượng tiêu thụ.
Mỗi lần ăn, người bệnh chỉ nên sử dụng một lát nhỏ khoảng 100-150g, tương đương kích thước lòng bàn tay và độ dày khoảng một đốt ngón tay. Đồng thời, lượng nước có trong phần dưa hấu này cũng cần được tính vào tổng lượng chất lỏng được phép sử dụng trong ngày.
Bác sĩ cũng khuyến cáo người thân nên chủ động theo dõi chế độ ăn uống của người mắc bệ:nh thậ:n, đặc biệt với những thực phẩm cần kiểm soát như dưa hấu. Việc chiều theo sở thích ăn uống của người bệnh mà không giới hạn khẩu phần đôi khi có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng.
Năm sai lầm phổ biến khi ăn dưa hấu cần tránh
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng ngay cả với người khỏe mạnh, việc ăn dưa hấu sai cách cũng có thể gây ảnh hưởng xấ:u đến sức khỏe.
- Dùng thìa múc ăn trực tiếp nhưng không ăn hết: Nước bọt bám vào phần ru:ột dưa có thể tạo điều kiện cho v:i khu:ẩn phát triển khi bảo quản trong tủ lạnh, làm tăng nguy cơ nhi:ễm trù:ng.
- Ăn không đúng thời điểm: Ăn ngay sau khi vừa đi nắng về có thể gây co thắt d:ạ dà:y do chênh lệch nhiệt độ. Ăn quá sát giờ đi ngủ lại dễ gây tiểu đêm, ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ và làm tăng gánh nặng cho thậ:n.
- Không rửa sạch vỏ trước khi bổ: D:ao cắt xuyên qua lớp vỏ bẩn có thể kéo theo v:i kh:uẩn và nấ:m mố:c vào phần ruộ:t dưa giàu đường, làm tăng nguy cơ nhi:ễm khu:ẩn và ng:ộ độ:c.
- Uống quá nhiều nước ép dưa hấu: Khi chất xơ bị loại bỏ, đường fructose được hấp thụ nhanh hơn, dễ làm đường huyết tăng đột ngột và thúc đẩy quá trình tích tụ mỡ trong ga:n.
- Bảo quản dưa hấu quá lâu: Dưa hấu sau khi bổ nên được sử dụng trong vòng 2-4 giờ. Ngay cả khi bảo quản đúng cách trong tủ lạnh cũng không nên để quá 48 giờ. Nếu dưa xuất hiện dấu hiệu mềm nhũn, chảy nhớt hoặc có vị chua nhẹ thì cần bỏ ngay để tránh nguy cơ ng:ộ độ:c thực phẩm.
