Từ năm 2026, 6 trường hợp bị dừng hoặc chấm dứt hưởng lương hưu, người dân cần biết
Nhiều người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng cần nắm rõ các quy định mới để tránh bị gián đoạn quyền lợi. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã bổ sung cụ thể những trường hợp bị tạm dừng, chấm dứt chi trả cũng như cách tính mức hưởng tối đa.
Không phải ai cũng biết rằng có những lý do rất đơn giản nhưng lại khiến khoản lương hưu hằng tháng bị tạm ngưng chi trả, và không phải trường hợp nào cũng được truy lĩnh đầy đủ khi khôi phục.
Mức hưởng lương hưu tối đa là 75% mức bình quân tiền lương
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức hưởng lương hưu hằng tháng tối đa của người lao động không vượt quá 75% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Để đạt được mức tối đa này, lao động nữ cần đóng đủ 30 năm bảo hiểm xã hội, trong đó 15 năm đầu được tính 45%, mỗi năm đóng thêm sau đó được cộng thêm 2%. Đối với lao động nam, thời gian đóng cần thiết để đạt mức tối đa là 35 năm, trong đó 20 năm đầu được tính 45% và mỗi năm sau tiếp tục cộng thêm 2%. Đây là căn cứ quan trọng để người lao động tính toán thời gian tham gia bảo hiểm xã hội phù hợp với mục tiêu hưởng lương hưu của mình.
Đóng bảo hiểm vượt mốc tối đa vẫn được nhận trợ cấp một lần
Với những lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội vượt quá số năm để hưởng mức lương hưu tối đa, quy định mới cho phép nhận thêm một khoản trợ cấp một lần. Cụ thể, mỗi năm đóng vượt sẽ được tính bằng 0,5 lần mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng. Đáng lưu ý, nếu người lao động đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng vẫn tiếp tục đóng bảo hiểm xã hội cho đến khi nghỉ hẳn thì mức trợ cấp cho mỗi năm đóng vượt tính từ thời điểm đủ tuổi sẽ được nâng lên gấp đôi, tức bằng 2 lần mức bình quân tiền lương. Quy định này khuyến khích người lao động tiếp tục tham gia bảo hiểm xã hội ngay cả khi đã đủ điều kiện nghỉ hưu, đồng thời đảm bảo quyền lợi tương xứng với thời gian đóng góp thực tế.
Ba trường hợp bị tạm dừng hưởng lương hưu
Theo Điều 75 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, có ba trường hợp khiến người đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng bị tạm dừng chi trả. Trường hợp thứ nhất là người hưởng xuất cảnh trái phép. Trường hợp thứ hai là người hưởng bị Tòa án tuyên bố mất tích. Trường hợp thứ ba, và cũng là trường hợp đáng chú ý với nhiều người, là khi cơ quan bảo hiểm xã hội không thể xác minh được thông tin của người thụ hưởng theo quy định. Điều này có nghĩa là ngay cả khi người hưởng không vi phạm gì, việc chi trả vẫn có thể bị tạm ngưng nếu hồ sơ, thông tin cá nhân không được xác minh đầy đủ theo yêu cầu của cơ quan chức năng. Tin vui là việc tạm dừng này không đồng nghĩa với mất quyền lợi vĩnh viễn. Ngay sau khi cơ quan chức năng hoàn tất xác minh thông tin, hoặc khi các lý do dẫn đến tạm dừng được khắc phục theo đúng quy định pháp luật, việc chi trả sẽ được khôi phục kèm theo truy lĩnh đầy đủ số tiền của khoảng thời gian trước đó chưa được nhận. Như vậy, người hưởng sẽ không bị thiệt hại về mặt tài chính nếu chủ động phối hợp xác minh thông tin sớm.
Ba trường hợp bị chấm dứt hoàn toàn chi trả lương hưu
Khác với tạm dừng, có những trường hợp dẫn đến việc chấm dứt hẳn chi trả lương hưu hằng tháng. Trường hợp đầu tiên là khi người hưởng đã chết hoặc bị tuyên bố đã chết. Trường hợp thứ hai là khi người hưởng có văn bản tự nguyện từ chối nhận lương hưu. Trường hợp thứ ba là khi có kết luận của cơ quan có thẩm quyền xác định người đó hưởng chế độ không đúng quy định. Khi rơi vào một trong ba trường hợp này, việc chi trả sẽ dừng hoàn toàn chứ không còn là tạm ngưng. Tuy nhiên, luật cũng có quy định mở cho một tình huống đặc biệt: nếu Tòa án sau đó hủy quyết định tuyên bố người hưởng đã chết, thì chế độ lương hưu sẽ được khôi phục trở lại theo đúng quy định.
Từng từ chối nhận lương hưu, muốn hưởng lại thì tính từ thời điểm nào?
Đây là điểm mà nhiều người dễ nhầm lẫn nhất. Với những trường hợp bị tạm dừng do xuất cảnh trái phép hay bị tuyên bố mất tích, khi được khôi phục, người hưởng sẽ được truy lĩnh đầy đủ số tiền của toàn bộ thời gian bị tạm dừng trước đó. Nhưng với người từng có văn bản tự nguyện từ chối nhận lương hưu, nếu sau này muốn đề nghị hưởng trở lại thì quy định lại hoàn toàn khác. Cụ thể, khi người hưởng từng từ chối nhận lương hưu bằng văn bản, và sau đó có đề nghị hưởng lại, cơ quan bảo hiểm xã hội chỉ thực hiện chi trả kể từ thời điểm nhận được văn bản đề nghị mới. Nói cách khác, khoảng thời gian mà người đó đã tự nguyện từ chối trước đó sẽ không được truy lĩnh lại. Đây là sự khác biệt quan trọng so với các trường hợp bị tạm dừng khách quan như xuất cảnh trái phép hay mất tích, và là điều người lao động cần cân nhắc kỹ trước khi quyết định làm văn bản từ chối nhận lương hưu.
Hoa Ly
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 05/08/2026 | 09:45)
