Tin vui lớn đến học sinh và phụ huynh trên toàn thể lãnh thổ Việt Nam
Nhằm giảm bớt áp lực chi tiêu đối với ngân sách quốc gia, hạn chế tình trạng lãng phí, bảo vệ môi trường cũng như nâng cao hiệu quả quản trị tài sản công, Nghị định nêu rõ việc cấp phát sách sẽ vận hành theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng tối đa qua nhiều năm.
Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 271/2026/NĐ-CP, thiết lập quy định về việc miễn chi phí sách giáo khoa đối với học sinh bậc giáo dục phổ thông, đồng thời miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.
Theo văn bản pháp lý này, chính sách miễn phí sách giáo khoa sẽ được áp dụng cho toàn bộ học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục đang triển khai các chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, bao gồm: Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình xóa mù chữ, cùng Chương trình giáo dục thường xuyên ở cả cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông (gọi chung là Chương trình giáo dục).
Học sinh toàn quốc được miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2029-2030. Ảnh: TTXVN.
Nhằm giảm bớt áp lực chi tiêu đối với ngân sách quốc gia, hạn chế tình trạng lãng phí, bảo vệ môi trường cũng như nâng cao hiệu quả quản trị tài sản công, Nghị định nêu rõ việc cấp phát sách sẽ vận hành theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng tối đa qua nhiều năm. Nhà nước ưu tiên tận dụng triệt để nguồn sách hiện có, đồng thời triển khai cơ chế điều chuyển liên thông giữa hệ thống thư viện của các trường học trên cùng một địa bàn trước khi tính đến phương án mua sắm mới.
Cụ thể, danh mục sách giáo khoa được áp dụng cơ chế hỗ trợ này bao gồm các bộ sách được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt sử dụng thống nhất trên phạm vi toàn quốc, đi kèm các loại sách giáo khoa chuyển đổi hoặc học liệu đặc thù thay thế sao cho phù hợp với năng lực nhận thức của đối tượng học sinh khuyết tật.
Thời điểm đầu mỗi năm học hoặc trước mỗi học kỳ, mỗi học sinh sẽ được quyền mượn một bộ sách giáo khoa đầy đủ, bao gồm toàn bộ các môn học và hoạt động giáo dục tương ứng với nội dung chương trình của khối lớp đang theo học. Khi khép lại năm học hoặc học kỳ đó, người học có bổn phận hoàn trả nguyên vẹn bộ sách cho bộ phận quản lý thư viện của nhà trường.
Trong trường hợp học sinh thay đổi nơi học, Nghị định yêu cầu các em có trách nhiệm bàn giao lại đầy đủ số sách đã mượn cho trường cũ trước khi hoàn tất các thủ tục chuyển trường. Đối với cơ sở giáo dục tiếp nhận học sinh mới chuyển đến, đơn vị này phải có trách nhiệm thu xếp, cho học sinh mượn bổ sung kịp thời các đầu sách giáo khoa tính từ ngày tiếp nhận, bảo đảm quá trình tiếp thu kiến thức của các em diễn ra liên tục, không bị ngắt quãng.
Miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông theo mô hình mượn - trả. Ảnh: VGP.
Liên quan đến quy trình quản lý, cung cấp, điều chuyển và thu hồi tài sản công này, hệ thống thư viện nhà trường phải thực hiện nghiêm túc các tiêu chuẩn thư viện cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo đề ra. Hằng năm, trước ngày 15 tháng 6, các trường học cần hoàn tất công tác tiếp nhận, nhập kho và kiểm kê số lượng sách, đảm bảo đáp ứng đúng định mức nhu cầu của năm học kế tiếp. Đồng thời, các đơn vị phải tiến hành cập nhật dữ liệu lên hệ thống quản lý trực tuyến, thực hiện dán nhãn, mã hóa và phân loại sách bài bản để chuẩn bị cho học sinh mượn.
Căn cứ trên số liệu báo cáo từ các trường, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ trực tiếp chỉ đạo hoạt động điều chuyển sách giáo khoa giữa các thư viện cùng cấp trong phạm vi địa phương nhằm tối ưu hóa công năng sử dụng. Công tác điều chuyển này chỉ áp dụng đối với những bộ sách bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng, nội dung đầy đủ, không bị rách nát hay hư hỏng làm ảnh hưởng đến việc học tập. Việc điều chuyển phải tuân thủ nguyên tắc tiết kiệm, thực chất; không thực hiện nếu các chi phí phát sinh (như vận chuyển, bảo quản, bàn giao) lớn hơn hoặc kém hiệu quả hơn so với việc mua sắm bổ sung trực tiếp.
Học sinh sẽ thực hiện mượn sách tại thư viện trường vào đầu năm học hoặc đầu học kỳ, với mốc thời gian chậm nhất là 15 ngày trước ngày khai giảng hoặc trước khi bắt đầu học kỳ mới. Quy trình bàn giao bắt buộc phải ghi chép chi tiết vào sổ theo dõi mượn - trả hoặc thông qua các phần mềm quản lý thư viện chuyên dụng, có sự xác nhận rõ ràng về số lượng lẫn tình trạng vật lý (ghi rõ sách mới hay sách đã qua sử dụng) tại thời điểm giao nhận.
Đối với công tác thu hồi sau năm học, trong vòng 15 ngày làm việc kể từ thời điểm kết thúc năm học, hoặc khi người học chuyển trường, thôi học, học sinh có nghĩa vụ gửi trả lại toàn bộ số sách đã mượn cho nhà trường. Quy định này ngoại trừ các trường hợp học sinh có nhu cầu đặc biệt cần giữ lại sách để phục vụ ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành nốt chương trình học theo quy định. Sau khi thu hồi, nhà trường sẽ tổ chức thẩm định, đánh giá và phân loại cụ thể: sách nào đủ điều kiện tiếp tục sử dụng, sách nào cần bảo quản, tu sửa và sách nào thuộc diện đề nghị thanh lý theo luật định về quản lý tài sản công.
Nhà nước sẽ cấp kinh phí mua sắm sách giáo khoa để trang bị đồng bộ cho thư viện của các cơ sở giáo dục
Riêng với các cơ sở giáo dục ngoài công lập (tư thục), đơn vị có trách nhiệm quản lý và sử dụng nguồn sách giáo khoa được hỗ trợ từ ngân sách nhà nước đúng mục đích, tiết kiệm, phục vụ trực tiếp cho hoạt động giảng dạy. Khi nhà trường không còn nhu cầu sử dụng, phải tiến hành tổng hợp và lập biên bản bàn giao lại toàn bộ số sách cho cơ quan quản lý cấp trên để xem xét điều chuyển cho các điểm trường khác đang có nhu cầu.
Về phương thức thực hiện, Nhà nước sẽ cấp kinh phí mua sắm sách giáo khoa để trang bị đồng bộ cho thư viện của các cơ sở giáo dục. Các trường chịu trách nhiệm vận hành việc cho mượn và thu hồi có thời hạn; sau khi thu hồi, tiến hành kiểm kê, bảo dưỡng để tái sử dụng cho các khóa học tiếp theo thông qua hệ thống số đăng ký hoặc phần mềm chuyên nghiệp. Nhà nước cũng đưa ra định hướng khuyến khích các đơn vị phát triển hệ thống sách giáo khoa điện tử cùng các hình thức cung cấp học liệu số, tạo điều kiện thuận lợi cho người học tiếp cận tài liệu, phù hợp với tiến trình chuyển đổi số trong giáo dục.
Lộ trình triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh được quy định cụ thể theo các giai đoạn sau:
Từ năm học 2029 - 2030: Chính thức áp dụng miễn phí hoàn toàn sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh trên phạm vi toàn quốc.
Giai đoạn trước đó: Nhà nước khuyến khích các địa phương có năng lực tự cân đối ngân sách (hoặc huy động được nguồn lực xã hội hóa) chủ động thực hiện chính sách miễn chi phí này sớm hơn mốc thời gian quy định chung; trong đó cần ưu tiên tập trung nguồn lực triển khai trước cho các vùng biên giới, hải đảo, khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, vùng miền núi và các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, đảm bảo thích ứng tốt với thực tiễn địa phương.
Đối với thời điểm cung cấp miễn phí loại sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số, quy trình này sẽ được thực hiện theo các văn bản quy định riêng biệt của Chính phủ về công tác dạy và học tiếng nói, chữ viết của các dân tộc thiểu số trong hệ thống phổ thông và các trung tâm giáo dục thường xuyên.
Theo https://baochinhphu.vn/hoc-sinh-toan-quoc-duoc-mien-phi-sach-giao-khoa-tu-nam-hoc-2029-2030-102260704131520466.htm
Linh Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 05/07/2026 | 10:02)
