Bác sĩ Bạch Mai cảnh báo loại virus tưởng chỉ trẻ em mới mắc, người già nhiễm dễ suy hô hấp
"Đây không còn là bệnh lý chỉ gặp ở trẻ nhỏ như nhiều người vẫn nghĩ", TS.BS. Phan Thanh Thủy (Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai) chia sẻ.
Người cao tuổi mắc bệnh hô hấp mạn tính đối mặt nguy cơ cao từ RSV và zona
Tại Hội thảo khoa học với chủ đề “Phòng ngừa bệnh do RSV và Zona trên bệnh nhân hô hấp mạn tính” do Bệnh viện Bạch Mai tổ chức, các chuyên gia cảnh báo người cao tuổi mắc các bệnh hô hấp mạn tính đang là nhóm đối tượng đặc biệt dễ tổn thương trước các bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do hiện tượng lão hóa miễn dịch.
Theo các chuyên gia, khi tuổi tác ngày càng cao, hệ miễn dịch của cơ thể suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng các tế bào bảo vệ. Điều này khiến khả năng chống lại virus, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh khác giảm đáng kể. Nguy cơ càng tăng cao ở những người có bệnh nền kéo dài hoặc phải sử dụng thuốc corticoid trong thời gian dài để điều trị các bệnh mạn tính.
TS.BS Phan Thanh Thủy, Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai cho biết nhiều người vẫn có quan niệm RSV (virus hợp bào hô hấp) chủ yếu là bệnh lý thường gặp ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, thực tế cho thấy virus này cũng có thể gây hậu quả rất nghiêm trọng đối với người lớn tuổi, đặc biệt là những bệnh nhân đang mắc các bệnh hô hấp mạn tính.
Theo TS. Thủy, ở nhóm người cao tuổi có bệnh phổi mạn tính, RSV có thể gây viêm phổi nặng, suy hô hấp hoặc làm khởi phát các đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và hen phế quản.
Bà cho biết không ít bệnh nhân nhập viện vì nhiễm RSV có diễn biến nặng, phải thở oxy hoặc điều trị tích cực. Những người đã có sẵn bệnh lý nền khi mắc RSV thường gặp nhiều biến chứng hơn, trong đó có nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn khiến việc điều trị trở nên phức tạp, kéo dài thời gian nằm viện và làm gia tăng chi phí y tế.
“Không ít trường hợp nhập viện vì RSV có diễn biến nặng, phải thở oxy hoặc điều trị tích cực. Đặc biệt, người sẵn có bệnh lý mãn tính, nhiễm RSV tình trạng bệnh có thể nặng lên, nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, dẫn đến tiên lượng và điều trị phức tạp, tăng gánh nặng kinh tế bên cạnh bệnh tật. Đối với bệnh nhân COPD hay hen phế quản, một đợt nhiễm RSV có thể khiến chức năng hô hấp suy giảm đáng kể và kéo dài”, TS.BS Phan Thanh Thủy nhấn mạnh.
Không chỉ RSV, bệnh zona thần kinh cũng được các chuyên gia đánh giá là mối đe dọa đáng lưu ý đối với người cao tuổi.
Các bác sĩ cho biết sau khi một người mắc thủy đậu, virus Varicella Zoster không hoàn toàn biến mất mà vẫn tồn tại âm thầm trong các hạch thần kinh suốt nhiều năm. Khi hệ miễn dịch suy yếu do tuổi tác hoặc bệnh tật, virus có thể tái hoạt động và gây bệnh zona.
Bệnh không chỉ gây tổn thương da mà còn dẫn đến những cơn đau thần kinh kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng, các chuyên gia cho rằng việc quản lý bệnh hô hấp mạn tính cần có sự thay đổi về tư duy. Thay vì chỉ tập trung điều trị triệu chứng hoặc xử lý các đợt cấp khi bệnh đã bùng phát, cần chú trọng nhiều hơn đến các biện pháp dự phòng từ sớm.
PGS.TS.BS Phan Thu Phương, Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai nhận định: “Với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, tiêm chủng là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng, hạn chế đợt cấp và góp phần bảo vệ chất lượng cuộc sống”.
Theo bà Phương, tại Bệnh viện Bạch Mai, người cao tuổi, bệnh nhân mắc bệnh hô hấp mạn tính, người có bệnh nền hoặc nhiều bệnh đồng mắc đều được khuyến cáo tiêm các loại vắc-xin phù hợp nhằm tăng cường khả năng phòng bệnh.
Đặc biệt, bệnh viện hiện triển khai hình thức tiêm chủng ngay tại giường bệnh để tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh, nhất là những người cao tuổi gặp khó khăn trong việc di chuyển.
Các chuyên gia đánh giá đây là một hướng tiếp cận mới trong chăm sóc sức khỏe hiện đại, chuyển trọng tâm từ điều trị bệnh sang quản lý nguy cơ bệnh tật từ sớm, qua đó giúp kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.
Tại hội thảo, TS.BS Nguyễn Thị Hương Giang, Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cũng đề cập đến một thách thức lớn trong công tác tiêm chủng ở người cao tuổi.
Theo bà, hệ miễn dịch của người già suy giảm theo thời gian nên khả năng đáp ứng với vắc-xin cũng thấp hơn so với người trẻ tuổi. Chính vì vậy, các thế hệ vắc-xin mới đang được nghiên cứu và phát triển với công nghệ hiện đại nhằm tăng cường đáp ứng miễn dịch, giúp cơ thể tạo ra khả năng bảo vệ mạnh mẽ và bền vững hơn.
Đối với RSV, các nghiên cứu cho thấy vắc-xin RSV tái tổ hợp có chất bổ trợ mang lại hiệu quả bảo vệ cao và duy trì được hiệu lực qua ba mùa dịch RSV liên tiếp.
Loại vắc-xin này vẫn cho thấy hiệu quả tốt ở những người từ 60 tuổi trở lên, kể cả những người có các bệnh đồng mắc như bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, COPD hay hen phế quản.
Ngoài ra, các dữ liệu lâm sàng hiện nay cho thấy hồ sơ an toàn của vắc-xin RSV ở mức chấp nhận được và có thể tiêm cùng thời điểm với vắc-xin cúm mùa.
Đối với bệnh zona, các chuyên gia đánh giá cao hiệu quả của vắc-xin zona tái tổ hợp có chất bổ trợ (RZV).
Các nghiên cứu cho thấy loại vắc-xin này giúp phòng ngừa hiệu quả bệnh zona cũng như biến chứng đau dây thần kinh kéo dài sau zona – một trong những biến chứng khiến nhiều người bệnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng về chất lượng sống.
Hiệu quả bảo vệ của vắc-xin zona được ghi nhận ổn định ở nhóm người từ 50 tuổi trở lên, bao gồm cả những bệnh nhân đang mắc bệnh hô hấp mạn tính. Hồ sơ an toàn của loại vắc-xin này cũng đã được xác lập qua nhiều nghiên cứu và được các tổ chức chuyên môn trong nước cũng như quốc tế khuyến nghị sử dụng.
Kết thúc hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bên cạnh việc tuân thủ điều trị các bệnh nền, người cao tuổi và bệnh nhân mắc bệnh hô hấp mạn tính cần chủ động trao đổi với bác sĩ về các biện pháp dự phòng phù hợp, trong đó tiêm chủng là một trong những giải pháp quan trọng nhất.
Theo các chuyên gia, đối với nhóm bệnh nhân dễ tổn thương này, việc phòng tránh thành công một đợt nhiễm trùng không đơn thuần chỉ là tránh mắc thêm một căn bệnh mới mà còn góp phần bảo vệ chức năng hô hấp, duy trì khả năng vận động, giảm nguy cơ nhập viện và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh.
