Loại nước dễ gây ung thư bậc nhất, "độc" ngang khói đốt củi
Chưa cần đến những loại hóa chất xa lạ, thứ nước quen thuộc này đang âm thầm "nuôi" ung thư mỗi ngày mà nhiều người vẫn vô tư thưởng thức. Còn tưởng... tốt cho sức khỏe.
Việc duy trì thói quen uống nước ấm hay bổ sung đủ nước luôn được coi là giải pháp lành mạnh cho sức khỏe. Tuy nhiên, yếu tố nhiệt độ lại đóng vai trò quyết định đến việc nguồn nước đó hỗ trợ hay gây tổn hại cho cơ thể. Dù cẩn trọng trong sinh hoạt, thực hiện chế độ ăn sạch, tập luyện thường xuyên và tránh xa rượu bia, thuốc lá, nhiều người vẫn đối mặt với nguy cơ mắc ung thư xuất phát từ thói quen dùng đồ uống quá nóng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đưa ra nhiều cảnh báo khoa học liên quan đến thói quen tiêu thụ thực phẩm và đồ uống có nhiệt độ vượt ngưỡng 65 độ C — nhóm hành vi tiềm ẩn nguy cơ gây ảnh hưởng sức khỏe tương đương với các yếu tố ô nhiễm môi trường như khói đốt củi.
Phân loại rủi ro của đồ uống ở nhiệt độ trên 65 độ C
Danh mục các loại đồ uống dễ vượt ngưỡng nhiệt độ này thường bao gồm trà nóng, cà phê, các món canh, nước lọc đun sôi, đặc biệt là phần nước dùng bún, phở vừa nhấc khỏi bếp.
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) trực thuộc WHO đã đưa đồ uống có nhiệt độ trên 65 độ C vào Nhóm 2A — danh mục đại diện cho các tác nhân có khả năng cao gây ung thư cho con người. Trong danh sách Nhóm 2A, đồ uống trên 65 độ C được xếp chung phân loại với nhiều yếu tố nguy hại khác như khói đốt củi, khí thải từ việc đốt nhiên liệu sinh khối, thịt đỏ hay hợp chất acrylamide phát sinh trong quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao.
Nguyên nhân dẫn đến cảnh báo này xuất phát từ việc mức nhiệt cao vượt quá ngưỡng chịu đựng tự nhiên của tế bào niêm mạc. Việc liên tục nạp vào cơ thể các loại đồ uống ở nhiệt độ này có thể khởi phát chuỗi tổn thương cấu trúc ở hệ tiêu hóa.
Các tác động tiêu cực đến hệ tiêu hóa và vòm họng
Các nghiên cứu dịch tễ học, đặc biệt tại khu vực châu Á — nơi người dân có thói quen tiêu thụ đồ ăn nóng — ghi nhận việc dùng thực phẩm hoặc đồ uống trên 65 độ C với tần suất dày đặc có liên quan trực tiếp đến sự gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là ung thư thực quản (bao gồm ung thư biểu mô vảy thực quản) và ung thư vòm họng.
Tác hại từ việc sử dụng đồ ăn, thức uống quá nóng tác động đến cơ thể qua các cơ chế chính:
-
Tổn thương màng bảo vệ và nguy cơ biến đổi tế bào: Mức nhiệt trên 65 độ C làm biến tính protein tại lớp màng nhầy tự nhiên, gây ra các vết bỏng nhiệt cục bộ tại mô đáy. Để phục hồi, các tế bào biểu mô phải liên tục phân chia trong môi trường viêm nhiễm. Tốc độ tái tạo quá tải này làm phát sinh các gốc tự do, dễ gây đứt gãy chuỗi DNA và kích hoạt quá trình biến đổi tế bào lành thành khối u ác tính. Ngoài ra, niêm mạc bị tổn thương cũng khiến cơ thể dễ hấp thu các chất độc hại khác từ khói thuốc hoặc cồn.
-
Ảnh hưởng đến phản xạ và cơ vòng thực quản: Việc tiếp xúc thường xuyên với nhiệt độ cao khiến các dây thần kinh cảm giác tại thực quản giảm độ nhạy bén, làm suy giảm phản xạ nuốt. Đồng thời, nhiệt độ cao làm suy yếu cơ vòng thực quản dưới, tạo điều kiện cho axit dạ dày trào ngược và gây thêm tổn thương cho vùng niêm mạc.
-
Giảm khả năng nhận biết nhiệt độ của vòm họng: Thói quen uống nước quá nóng khiến vòm miệng và lưỡi dần mất đi độ nhạy cảm tự nhiên với nhiệt độ. Điều này khiến người dùng khó nhận biết mức nhiệt nguy hiểm, vô tình tiếp tục nuốt các loại nước có nhiệt độ cao vào thực quản.
Đối với thói quen vừa thổi vừa thưởng thức các món nước dùng đang sôi hoặc uống trà đặc ngay sau khi pha, nhiệt độ thực tế tiếp xúc với niêm mạc thường vượt xa ngưỡng 65 độ C, gây áp lực trực tiếp lên đường tiêu hóa.
Khuyến nghị sử dụng đồ uống nóng an toàn
Các chuyên gia y tế khẳng định bản thân nước ấm, trà hay cà phê không gây hại cho cơ thể; yếu tố nguy cơ hoàn toàn nằm ở mức nhiệt độ vượt quá 65 độ C. Do đó, người tiêu dùng không cần loại bỏ hoàn toàn các loại đồ uống ấm, mà cần lưu ý các nguyên tắc sử dụng an toàn:
-
Chờ hạ nhiệt trước khi sử dụng: Rót nước sôi hoặc múc canh ra bát và để nguội tự nhiên từ 3 đến 5 phút để nhiệt độ giảm xuống dưới 60 độ C hoặc mức ấm vừa phải trước khi thưởng thức.
-
Thử nhiệt độ trước khi nuốt: Dùng môi kiểm tra nhẹ độ ấm của nước. Nếu cảm thấy nóng rát ở môi hoặc vòm miệng, nên chờ thêm thời gian cho nhiệt độ giảm bớt.
-
Tránh nuốt vội: Hạn chế thói quen húp hoặc nuốt ngụm lớn khi thức ăn còn bốc hơi mạnh. Việc nuốt chậm từng ngụm nhỏ giúp niêm mạc có thời gian thích nghi với nhiệt độ.
-
Nhóm đối tượng cần đặc biệt lưu ý: Những người có tiền sử trào ngược dạ dày thực quản, viêm loét dạ dày hoặc gia đình có tiền sử mắc các bệnh lý ung thư đường tiêu hóa cần tránh hoàn toàn việc tiêu thụ thực phẩm và đồ uống ở nhiệt độ trên 65 độ C.
Linh Linh
Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 30/10/2026 | 15:16)
