Tất cả người dân dùng máy tính, laptop chú ý quy định phạt tiền tới 1 tỷ đồng
Việc cài Windows, Office không có bản quyền đang diễn ra phổ biến tại Việt Nam nhưng ít ai biết mức phạt với hành vi này.
Dùng Windows, Office lậu để thu tiền cài đặt có thể đối mặt án tù đến 3 năm
Tình trạng cài đặt các phần mềm máy tính như Windows hay Microsoft Office không có bản quyền để thu tiền dịch vụ từng diễn ra khá phổ biến tại Việt Nam trong nhiều năm. Tuy nhiên, hoạt động quản lý trong lĩnh vực này đang được siết chặt đáng kể khi Công an tỉnh Phú Thọ vừa khởi tố vụ án đầu tiên trên cả nước liên quan đến hành vi sử dụng Windows và Microsoft Office lậu.
Theo số liệu thống kê đến cuối tháng 5/2026, các cơ quan chức năng trên cả nước đã phát hiện và xử lý hơn 1.400 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Trong đó có gần 1.200 vụ bị xử phạt hành chính và hàng chục vụ bị khởi tố hình sự. Tổng số tiền xử phạt gần 13 tỷ đồng, trong khi giá trị hàng hóa vi phạm được xác định khoảng 36 tỷ đồng.
Việc thương mại hóa phần mềm bẻ khóa (crack), sao chép hoặc cài đặt phần mềm không có bản quyền để thu lợi nhuận không chỉ là hành vi vi phạm dân sự mà còn có thể dẫn đến trách nhiệm hình sự với mức xử lý nghiêm khắc.
Có thể bị truy cứu hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả
Theo quy định hiện hành, hành vi tự ý sao chép, cài đặt phần mềm hệ điều hành Windows hoặc bộ ứng dụng văn phòng Microsoft Office không có bản quyền nhằm mục đích kinh doanh, kiếm lời có thể bị xem xét xử lý theo Điều 225 Bộ luật Hình sự về “Tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”.
Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người thực hiện hành vi có thể phải chịu các khung hình phạt khác nhau.
Đối với khung cơ bản, người vi phạm có thể bị xử lý khi hành vi xâm phạm quyền tác giả gây thiệt hại hoặc mang lại khoản lợi bất chính theo các ngưỡng được pháp luật quy định.
Ở khung tăng nặng, người vi phạm có thể bị phạt tiền từ 300 triệu đồng đến 1 tỷ đồng hoặc bị phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm nếu thuộc các trường hợp có tính chất nghiêm trọng hơn theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Ngoài hình phạt chính, cá nhân phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung như:
-
Phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 200 triệu đồng.
-
Cấm đảm nhiệm chức vụ.
-
Cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.
Chưa đến mức truy cứu hình sự vẫn có thể bị phạt tới 50 triệu đồng
Trong trường hợp hành vi vi phạm chưa đủ yếu tố cấu thành tội phạm, cá nhân hoặc tổ chức thực hiện việc cài đặt phần mềm lậu vẫn có thể bị xử phạt hành chính theo quy định tại Điều 16 Nghị định 341/2025/NĐ-CP.
Mức xử phạt được xác định dựa trên số lợi bất hợp pháp thu được hoặc mức thiệt hại gây ra, cụ thể:
-
Lợi bất hợp pháp dưới 10 triệu đồng hoặc thiệt hại dưới 20 triệu đồng: phạt từ 5 đến 10 triệu đồng.
-
Lợi bất hợp pháp từ 10 đến dưới 20 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 20 đến dưới 40 triệu đồng: phạt từ 10 đến 20 triệu đồng.
-
Lợi bất hợp pháp từ 20 đến dưới 30 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 40 đến dưới 60 triệu đồng: phạt từ 20 đến 30 triệu đồng.
-
Lợi bất hợp pháp từ 30 đến dưới 50 triệu đồng hoặc thiệt hại từ 60 đến dưới 100 triệu đồng: phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.
Đối với tổ chức như doanh nghiệp hoặc cửa hàng kinh doanh dịch vụ máy tính, mức xử phạt sẽ gấp đôi so với cá nhân thực hiện cùng hành vi vi phạm.
Buộc gỡ bỏ phần mềm lậu và nộp lại toàn bộ khoản thu lợi
Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, cá nhân và tổ chức vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Cụ thể, toàn bộ bản sao phần mềm không có bản quyền phải được gỡ bỏ, xóa bỏ khỏi hệ thống máy tính, môi trường mạng viễn thông và Internet. Đồng thời, toàn bộ số tiền thu lợi bất hợp pháp từ hoạt động cài đặt phần mềm lậu sẽ bị tịch thu hoặc buộc hoàn trả cho chủ sở hữu quyền tác giả hợp pháp.
Việc xử lý nghiêm các hành vi cài đặt, kinh doanh phần mềm không có bản quyền được xem là bước đi quan trọng nhằm tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh và phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.
