Trung tâm thương mại sụp đổ thành đống đổ nát chỉ trong 20 giây, gần 1.500 người bị chôn vùi, 502 người thiệt mạng

Từng là biểu tượng phồn hoa của Seoul, trung tâm thương mại Sampoong bất ngờ biến thành đống đổ nát chỉ trong chưa đầy 20 giây. 502 người thiệt mạng, 937 người bị thương. Đằng sau thảm họa kinh hoàng ấy là hàng loạt sai phạm xây dựng và quyết định đặt lợi nhuận lên trên sinh mạng con người.

Thảm họa sập trung tâm thương mại Sampoong tại Seoul (Hàn Quốc) vào chiều ngày 29/6/1995 đã cướp đi sinh mạng của 502 người và khiến 937 người bị thương chỉ trong chưa đầy 20 giây, bắt nguồn từ chuỗi sai phạm nghiêm trọng trong thiết kế, thi công cùng quyết định đặt lợi nhuận lên trên sự an toàn của ban lãnh đạo.

Những dấu hiệu cảnh báo sớm bị phớt lờ

Vào ngày 29/6/1995, trung tâm thương mại Sampoong tại thủ đô Seoul, Hàn Quốc, đang ở thời điểm hoạt động kinh doanh sầm uất nhất. Quy mô công trình bao gồm 5 tầng nổi và 4 tầng hầm, quy tụ hơn 1.000 nhân viên làm việc và đón tiếp khoảng 40.000 lượt khách tham quan, mua sắm mỗi ngày, mang lại nguồn doanh thu hằng tuần lên tới 4 triệu USD.

Thảm họa Sampoong: Trung tâm thương mại sụp đổ thành đống đổ nát chỉ trong 20 giây, lòng tham khiến gần 1.500 người bị chôn vùi - Ảnh 1.

Tuy nhiên, ít ai ngờ rằng bên trong công trình bề thế này đã xuất hiện hàng loạt dấu hiệu bất thường từ nhiều giờ trước khi tai họa ập đến. Khoảng 8h sáng cùng ngày, quản lý cơ sở vật chất Lee Young-joo tiếp nhận báo cáo về những tiếng động lạ phát ra từ khu vực mái nhà. Dù nắm rõ khu vực này từng xuất hiện các vết nứt sau đợt di dời hệ thống máy điều hòa hai năm trước đó, ông vẫn tỏ ra chủ quan do tòa nhà vừa vượt qua kỳ kiểm tra an toàn định kỳ.

Đến khoảng 10h sáng, nhân viên một nhà hàng tại tầng 5 phát hiện một vết nứt lớn chạy quanh cột trụ, độ rộng đủ để nhét vừa cả một nắm tay. Thay vì sơ tán, khu vực nhà hàng này chỉ được yêu cầu tạm đóng cửa, trong khi đội ngũ nhân viên bị buộc phải giữ im lặng nhằm tránh gây tâm lý hoang mang cho khách hàng. Song song đó, nhiều người mua sắm bên trong cũng bắt đầu cảm nhận rõ những rung chấn bất thường. Tới 12h30 trưa, ban quản lý cho tắt toàn bộ hệ thống điều hòa với lý do thiết bị gặp sự cố kỹ thuật.

Vào khoảng 14h chiều, Chủ tịch Tập đoàn Sampoong Lee Joon triệu tập cuộc họp khẩn với các quản lý và mời kỹ sư kết cấu Lee Hak-soo tới hiện trường kiểm tra. Lúc này, các vết nứt đã lan rộng lên tận mái nhà, một số vị trí còn ghi nhận hiện tượng sụp vỡ cục bộ. Trước tình trạng nguy cấp, vị kỹ sư kết cấu đã đề nghị đóng cửa trung tâm thương mại ngay lập tức để tiến hành gia cố, sửa chữa khẩn cấp. Thế nhưng, ban lãnh đạo tập đoàn đã thẳng thừng bác bỏ khuyến nghị này vì không muốn đánh mất khoản doanh thu khổng lồ trong ngày. Quyết định đầy toan tính ấy đã đẩy hàng nghìn con người vào ranh giới sinh tử.

Hai mươi giây biến biểu tượng phồn hoa thành đống đổ nát

Khoảng 17h40 chiều, những tiếng động lớn bất ngờ vang lên dồn dập từ phần mái tòa nhà. Chỉ bảy phút sau, một tiếng nứt vỡ dữ dội hơn xé toạc không gian. Sàn tầng 5 — khu vực đặt nhà hàng Chunwon — bị cột trụ xuyên thủng và hoàn toàn mất khả năng chịu tải. Toàn bộ trọng lượng khổng lồ lập tức dồn ép xuống hệ thống cột lân cận, song kết cấu tòa nhà đã không thể cầm cự thêm.

Đến 17h52, hồi chuông báo động mới vang lên. Hàng nghìn khách hàng và nhân viên hoảng loạn tháo chạy tìm lối thoát, nhưng mọi diễn biến xảy ra quá chớp nhoáng. Chỉ trong vòng chưa đầy 20 giây, các tầng lầu lần lượt đổ sập thẳng xuống mặt đất, biến trung tâm thương mại từng được xem là biểu tượng phồn hoa của Seoul thành đống bê tông và sắt thép biến dạng.

Thảm họa kinh hoàng đã khiến 502 người thiệt mạng và 937 người khác bị thương. Gần 1.500 nạn nhân bị chôn vùi bên dưới khối lượng ước tính khoảng 42.000 tấn đất đá, bê tông đổ nát. Trong suốt quá trình giải cứu, lực lượng chức năng buộc phải thận trọng bốc dỡ từng mảnh vỡ bằng tay vì lo ngại việc đưa máy móc cơ giới hạng nặng vào hiện trường có thể đe dọa tính mạng những người còn sống sót đang mắc kẹt bên dưới.

Những sai phạm nghiêm trọng phía sau thảm họa

Ở giai đoạn đầu điều tra, nhà chức trách từng đặt nghi vấn về chất lượng nền móng do khu đất xây dựng trước đây vốn là một bãi chôn lấp rác. Tuy nhiên, kết quả kiểm định kỹ thuật xác nhận phần móng công trình vẫn bảo đảm các tiêu chuẩn chịu lực; đồng thời khoảng 150 mẫu bê tông thu thập từ hiện trường cũng đều đạt yêu cầu về cường độ.

Bước ngoặt của cuộc điều tra chỉ xuất hiện khi nhóm chuyên gia tiến hành đối chiếu bản vẽ thiết kế gốc với hiện trạng kết cấu thực tế. Theo hồ sơ thiết kế, các cột trụ chịu lực phải có đường kính 80cm và được gia cố bằng 16 thanh thép; thế nhưng trên thực tế thi công, đường kính cột bị rút xuống chỉ còn 60cm với vỏn vẹn 8 thanh thép, làm suy giảm gần một nửa sức chịu lực tổng thể của toàn bộ công trình.

Không dừng lại ở đó, giới chuyên môn còn phát hiện hệ thống cốt thép bên trong các tấm sàn bê tông bị đặt sai vị trí kỹ thuật: thay vì nằm cách bề mặt 5cm theo quy chuẩn, chúng lại bị đặt sâu tới 10cm, khiến khả năng chịu tải của sàn sụt giảm thêm 20%. Đáng chú ý, công trình sử dụng kết cấu sàn phẳng không dầm — dạng kết cấu truyền tải trọng trực tiếp từ mặt sàn xuống hệ thống cột trụ. Kiểu kiến trúc này đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, bởi chỉ cần một cột trụ mất ổn định sẽ lập tức kích hoạt hiệu ứng sụp đổ dây chuyền.

Nghiêm trọng hơn, bản thiết kế ban đầu vốn chỉ phục vụ cho một tòa nhà văn phòng cao 4 tầng. Sau đó, Tập đoàn Sampoong đã tự ý yêu cầu chuyển đổi công năng thành trung tâm thương mại và xây chồng thêm tầng thứ 5, đồng thời cắt bỏ nhiều cột chịu lực quan trọng để lấy khoảng trống lắp đặt hệ thống thang cuốn. Tầng 5 theo dự kiến ban đầu là khu vực sân trượt băng nhưng cuối cùng lại được cải tạo thành tổ hợp 8 nhà hàng truyền thống. Do đặc thù thực khách ngồi ăn trực tiếp trên sàn, chủ đầu tư đã lắp đặt thêm hệ thống sưởi bên dưới mặt sàn, vô tình chất thêm một khối tải trọng khổng lồ lên hệ kết cấu vốn đã bị cắt xén nghiêm trọng.

Ba cỗ máy điều hòa khổng lồ và quyết định di dời tai hại

Một nguyên nhân trực tiếp khác đẩy nhanh quá trình sụp đổ chính là cụm thiết bị điều hòa đặt trên sân thượng. Ba cỗ máy làm mát bằng nước này có trọng lượng khô tổng cộng 29 tấn, nhưng khi vận hành chứa đầy nước thì tổng khối lượng vọt lên tới 87 tấn, vượt xa ngưỡng chịu tải cho phép của thiết kế.

Hai năm trước khi thảm họa xảy ra, trước sự phàn nàn của cư dân lân cận về tiếng ồn phát ra từ hệ thống làm mát, ban quản lý tòa nhà đã quyết định di dời vị trí các máy điều hòa. Thay vì thuê cần cẩu chuyên dụng để nhấc thiết bị lên, họ lại đặt những cỗ máy nặng hàng chục tấn lên con lăn rồi kéo lê trực tiếp trên mặt sàn mái. Quá trình kéo lê thô bạo này đã tạo ra những vết nứt cấu trúc nghiêm trọng trên bề mặt mái, đặc biệt tập trung tại khu vực phía trên nhà hàng Chunwon. Kể từ đó, mỗi lần hệ thống điều hòa vận hành, độ rung động liên tục khiến các vết nứt ngày càng ăn sâu và lan rộng, cho đến khi sàn tầng 5 hoàn toàn sụp đổ và kéo theo toàn bộ tòa nhà.

377 giờ sinh tồn trong bóng tối và những bản án thích đáng

Đến ngày thứ 17 sau thảm họa, khi công tác cứu nạn gần như đã chuyển hẳn sang giai đoạn tìm kiếm thi thể các nạn nhân, lực lượng cứu hộ bất ngờ phát hiện một khoảng trống nhỏ phía sau một tấm bê tông lớn. Bên trong đó là Park Seung-hyun, một nữ nhân viên bán hàng 19 tuổi. Cô gái trẻ đã kiên cường duy trì sự sống sau suốt 377 giờ bị vùi lấp trong bóng tối hoàn toàn, dù cơ thể rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng.

Park Seung-hyun cũng chính là nạn nhân cuối cùng được giải cứu còn sống từ đống đổ nát. Câu chuyện về sự sống sót kỳ diệu của cô nhanh chóng lan tỏa khắp Hàn Quốc, nhưng vẫn không thể xoa dịu nỗi đau mất mát quá lớn của gia đình 502 nạn nhân xấu số.

Làn sóng phẫn nộ của dư luận đã bùng phát thành nhiều tháng biểu tình liên tiếp. Quá trình mở rộng điều tra sau đó đã phanh phui đường dây nhận hối lộ của nhiều quan chức chính phủ trong khâu cấp phép, nghiệm thu xây dựng, cùng hàng loạt sai phạm tham nhũng, gian lận nội bộ tại Tập đoàn Sampoong.

Ngày 27/12/1995, tòa án đã tuyên phạt Chủ tịch Lee Joon mức án 10 năm 6 tháng tù giam về tội ngộ sát do sơ suất; con trai ông cũng lĩnh án 7 năm tù vì các tội danh liên quan đến tham nhũng. Tổng cộng có 21 cá nhân bị kết án trong vụ việc này, bao gồm 12 quan chức chính phủ. Bi kịch tại trung tâm thương mại Sampoong mãi là bài học đắt giá về hậu quả thảm khốc khi lợi nhuận được đặt cao hơn tính mạng con người: một công trình mất nhiều năm để xây dựng có thể bị xóa sổ chỉ trong chưa đầy 20 giây, và cái giá phải trả cho sự tắc trách chính là hàng trăm sinh mạng vô tội.

Linh Linh

Theo Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo (Đăng: 19/11/2026 | 09:41)