Hải Sapa TV có thể đối mặt với mức án nào sau khi bị khởi tố?
Vụ án liên quan Hải Sapa TV đang được cơ quan chức năng điều tra sau khi người này bị khởi tố, bắt tạm giam với cáo buộc “Lừa dối khách hàng”. Bên cạnh đó, vợ Hải cũng bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, đặt ra vấn đề về các mức trách nhiệm hình sự có thể áp dụng nếu hành vi vi phạm được xác định.
Ngày 24/8, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai cho biết đã khởi tố vụ án về hai tội danh “Lừa dối khách hàng” và “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”. Cùng thời điểm, cơ quan điều tra khởi tố, bắt tạm giam 3 bị can để phục vụ công tác điều tra.
Vũ Hoàng Hải, còn được biết đến với tên Hải Sapa TV, bị khởi tố về tội “Lừa dối khách hàng”. Hai người còn lại là Phạm Văn Hà, Giám đốc Công ty CP Sản xuất và Thương mại tổng hợp Hoàng Nam và vợ Hải là Bùi Thị Kim Tuyên bị khởi tố về tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”.
Theo kết quả điều tra ban đầu, trong năm 2022, Vũ Hoàng Hải đã tận dụng sức ảnh hưởng trên các nền tảng mạng xã hội để quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Hải được xác định đã chỉ đạo vợ là Bùi Thị Kim Tuyên ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay” do Công ty CP Sản xuất và Thương mại tổng hợp Hoàng Nam sản xuất.
Cơ quan điều tra xác định nguyên liệu được sử dụng để sản xuất sản phẩm là thịt trâu đông lạnh nhập khẩu từ Ấn Độ. Tuy nhiên, khi quảng bá và giới thiệu tới người tiêu dùng, sản phẩm được gọi là “thịt trâu sấy đặc sản Tây Bắc”.
Công an tỉnh Lào Cai cho rằng việc thay đổi cách giới thiệu, quảng cáo sản phẩm có dấu hiệu làm người tiêu dùng hiểu không đúng về nguồn gốc, xuất xứ cũng như đặc tính của hàng hóa.
Vụ án hiện được Công an tỉnh Lào Cai phối hợp với Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường tiếp tục điều tra. Cơ quan chức năng sẽ làm rõ vai trò của các cá nhân, tổ chức liên quan để xử lý theo quy định pháp luật.
Hải Sapa TV có thể đối mặt mức án nào nếu bị xác định lừa dối khách hàng, gian lận kế toán?
Tiến sĩ luật Đặng Văn Cường nhận định, dựa trên kết quả xác minh ban đầu, hành vi của Hải Sapa TV không chỉ liên quan đến vấn đề đạo đức trong kinh doanh mà còn có dấu hiệu của tội Lừa dối khách hàng theo Điều 198 Bộ luật Hình sự.
Theo ông Cường, đây là hành vi gian dối trong hoạt động kinh doanh, gây thiệt hại cho khách hàng và mang lại khoản thu lợi bất chính cho người thực hiện.
Điều 198 Bộ luật Hình sự quy định, người thực hiện hành vi gian dối trong mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 100 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm nếu thu lợi bất chính từ 5 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng.
Trong trường hợp hành vi được thực hiện có tổ chức, mang tính chất chuyên nghiệp, sử dụng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.
Như vậy, mức phạt tù cao nhất đối với tội danh này là 5 năm. Bên cạnh đó, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định.
Theo phân tích của ông Cường, việc quảng cáo sai sự thật có thể khiến khách hàng tin tưởng, lựa chọn và mua sản phẩm, trong khi hàng hóa được kinh doanh lại không có công dụng như nội dung quảng cáo.
"Hành vi này không đơn thuần là vi phạm quy định về quảng cáo mà có dấu hiệu của hành vi lừa dối khách hàng, bởi các đối tượng không chỉ quảng cáo sai sự thật mà còn tổ chức bán hàng, thu lợi và gây thiệt hại cho người tiêu dùng", ông Cường phân tích.
Luật sư này cho rằng, ngoài những người đã bị khởi tố, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục xác minh vai trò và hành vi của những cá nhân khác có liên quan. Nếu đủ căn cứ, những người tham gia bán hàng, gây thiệt hại cho khách hàng và thu lợi bất chính có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự với vai trò đồng phạm.
Nếu kết quả điều tra cho thấy những người này biết sản phẩm không đúng với nội dung quảng cáo nhưng vẫn thống nhất cách thức quảng bá, phân phối, bán hàng và cùng hưởng lợi, trách nhiệm pháp lý sẽ không chỉ được xem xét đối với người trực tiếp đưa ra thông tin quảng cáo sai. Khi đó, cơ quan chức năng cần đánh giá trách nhiệm đồng phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Trong trường hợp đồng phạm, mỗi người không bắt buộc phải trực tiếp thực hiện toàn bộ hành vi phạm tội. Người tổ chức, người thực hành, người xúi giục hoặc người giúp sức đều có thể chịu trách nhiệm hình sự nếu cố ý cùng tham gia thực hiện tội phạm và hành vi đáp ứng các điều kiện luật định.
Ông Cường nhấn mạnh: "Điều đáng phê phán trong những vụ án như thế này không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là sự đảo ngược chuẩn mực đạo đức kinh doanh: thay vì tạo ra sản phẩm có chất lượng để xây dựng lợi nhuận bền vững, một số người lại tìm cách tạo dựng câu chuyện hấp dẫn để bán sản phẩm. Đặc biệt, việc người nổi tiếng tham gia quảng bá có thể khiến thủ đoạn gian dối trở nên tinh vi hơn, bởi họ sử dụng chính uy tín xã hội và sức ảnh hưởng trên mạng xã hội như một công cụ thuyết phục khách hàng".
Đối với tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, Tiến sĩ Đặng Văn Cường dẫn Điều 221 Bộ luật Hình sự, trong đó quy định nhiều hành vi như giả mạo, khai man, tẩy xóa tài liệu kế toán; cung cấp, xác nhận số liệu kế toán sai sự thật; để ngoài sổ kế toán tài sản, nguồn vốn hoặc những hành vi khác được quy định trong điều luật, nếu gây thiệt hại đến mức luật định.
Đáng chú ý, khoản 3 Điều 221 Bộ luật Hình sự quy định trường hợp gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 10 năm đến 20 năm. Về mặt lý thuyết pháp lý, mức hình phạt cao nhất mà người phạm tội trong trường hợp này có thể phải đối mặt là 20 năm tù nếu gây thiệt hại từ 1 tỷ đồng trở lên.
Tuy nhiên, theo ông Cường, không thể mặc nhiên xác định các bị can trong vụ án sẽ phải chịu khung hình phạt này. Cơ quan tiến hành tố tụng cần chứng minh đầy đủ hành vi phạm tội, lỗi, hậu quả, mức độ thiệt hại và vai trò của từng cá nhân trước khi đưa ra kết luận xử lý.
