Làm rõ dấu hiệu hình sự trong vụ nữ khách hàng bị nghi "trộm cắp" tại Aeon Mall Long Biên
Vụ người phụ nữ phản ánh bị chặn lại, nghi ngờ trộm cắp khi rời Aeon Mall Long Biên đang thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Nhiều chuyên gia pháp lý cho rằng sự việc không đơn thuần là vấn đề ứng xử mà còn liên quan đến quyền con người, danh dự, nhân phẩm công dân cũng như giới hạn quyền hạn của lực lượng bảo vệ tại các trung tâm thương mại.
Liên quan đến vụ việc xảy ra tại Aeon Mall Long Biên, theo phản ánh của nữ khách hàng, khoảng 21h45 ngày 7/6, khi chị cùng hai con nhỏ rời trung tâm thương mại thì bất ngờ bị hai người đàn ông tiếp cận, chặn lại và yêu cầu về công an phường vì nghi ngờ "ăn cắp đồ".
Theo lời người phụ nữ, thời điểm tiếp cận, hai người này không mặc đồng phục, không đeo thẻ nhận diện và chưa xuất trình giấy tờ chứng minh đang thực hiện nhiệm vụ.
Sau khi tiếp nhận thông tin phản ánh, Công an phường Long Biên đã mời các bên liên quan đến làm việc để xác minh sự việc.
Video vụ việc xảy ra tại AEON Mall Long Biên gây xôn xao MXH những ngày vừa qua.
Trao đổi về vụ việc, Tiến sĩ Luật Ngô Ngọc Diễm cho rằng trong một nhà nước pháp quyền, quyền bảo vệ tài sản của doanh nghiệp phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và không thể được hiểu là quyền tự ý áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với khách hàng.
Ông Diễm phân tích: "Nhân viên bảo vệ hoặc nhân viên an ninh thuộc doanh nghiệp không phải là chủ thể được pháp luật trao quyền khám xét người hay tài sản của công dân. Nếu phát hiện dấu hiệu nghi vấn, họ có thể đề nghị khách hàng hợp tác hoặc thông báo cơ quan công an. Tuy nhiên, việc áp sát, gây sức ép tâm lý hoặc tạo cảm giác buộc khách hàng phải đi theo mình là vấn đề cần được xem xét rất thận trọng dưới góc độ pháp lý".
Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) nhấn mạnh pháp luật nghiêm cấm các hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác cũng như việc bắt giữ, khám xét người trái quy định.
Theo luật sư Cường, mọi phát ngôn hoặc kết luận liên quan đến hành vi vi phạm phải do cơ quan có thẩm quyền thực hiện theo đúng trình tự pháp luật.
"Những phát ngôn, quy kết phải do cơ quan tổ chức có thẩm quyền kết luận theo trình tự, thủ tục luật định, tránh trường hợp vì nghi ngờ mà đã vội kết luận khi chưa có chứng cứ", luật sư Cường nêu quan điểm.
Ông cho rằng trong tố tụng hình sự luôn tồn tại nguyên tắc suy đoán vô tội. Một người chỉ được xác định có tội khi có bản án có hiệu lực pháp luật của tòa án. Do đó, các hoạt động triệu tập, bắt giữ hoặc khám xét đều phải tuân thủ quy định chặt chẽ.
Đối với môi trường kinh doanh siêu thị, việc kiểm soát hàng hóa trước khi khách rời cửa hàng là quy trình nội bộ nhưng phải được thực hiện công khai, minh bạch và tôn trọng quyền riêng tư của khách hàng.
"Trường hợp nghi ngờ cửa hàng bị trộm tài sản thì có thể yêu cầu khách hàng giải trình, trích xuất dữ liệu camera để đấu tranh. Việc giải quyết các sự cố, nghi ngờ thường sẽ có không gian riêng, đảm bảo bí mật thông tin, quyền riêng tư và hạn chế đến mức thấp nhất những hệ lụy phát sinh", luật sư Cường chia sẻ.
Theo luật sư Đặng Văn Cường, nếu phát sinh nghi ngờ mất hàng hóa thì bảo vệ cũng không có quyền khám người khách hàng mà chỉ có thể mời vào khu vực riêng để trao đổi.
Việc kiểm tra hành lý hoặc đồ dùng cá nhân phải có sự đồng ý của khách hàng, đồng thời phải bảo đảm các quyền tự do cá nhân, bí mật đời tư và quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm.
Cùng quan điểm, luật sư Nguyễn Thị Sâm (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng trong môi trường thương mại hiện đại, quyền lợi khách hàng phải được đặt ở vị trí trung tâm.
"Ngay cả khi xuất hiện nghi vấn mất cắp hàng hóa, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm quy trình xử lý chuyên nghiệp, văn minh và tôn trọng nhân phẩm con người. Một cách ứng xử thiếu chuẩn mực có thể gây tổn thương lớn về tinh thần, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em", luật sư Sâm nhận định.
Theo bà, nếu việc kiểm tra được tiến hành khi chưa có căn cứ rõ ràng và gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của khách hàng thì các bên liên quan không chỉ phải xin lỗi mà còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự.
Tiến sĩ Ngô Ngọc Diễm cũng cho rằng nếu kết quả xác minh cho thấy khách hàng không vi phạm nhưng vẫn bị nghi ngờ công khai hoặc đối xử thiếu chuẩn mực thì các tổ chức, cá nhân liên quan có thể phải thực hiện nghĩa vụ xin lỗi, cải chính và bồi thường thiệt hại theo quy định.
Đặc biệt, yếu tố tâm lý của trẻ em đi cùng người mẹ trong thời điểm xảy ra sự việc cũng cần được xem xét. Việc chứng kiến người thân bị chặn lại giữa nơi công cộng có thể tạo ra những áp lực tinh thần nhất định đối với trẻ nhỏ.
Cần làm rõ dấu hiệu 'buộc người khác đi theo trái ý muốn'
Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng nếu những nghi ngờ không có căn cứ đã gây ảnh hưởng tới uy tín của khách hàng thì đây là vấn đề đáng tiếc và có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường.
Ông nhấn mạnh rằng nếu hành vi xâm phạm quyền tự do thân thể, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của công dân đạt đến mức độ nghiêm trọng thì còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.
Trong khi đó, luật sư Nguyễn Anh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng cơ quan chức năng cần làm rõ nhiều tình tiết quan trọng của vụ việc.
"Theo phản ánh của khách hàng, họ không biết những người tiếp cận mình là lực lượng an ninh của trung tâm thương mại. Trong hoàn cảnh đó, việc bị chặn lại và yêu cầu lên xe hoặc về công an phường hoàn toàn có thể khiến một phụ nữ đi cùng trẻ nhỏ rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ", luật sư Tuấn nhận định.
Ông cho biết nếu có căn cứ chứng minh hành vi bắt giữ hoặc buộc người khác đi theo trái ý muốn thì cơ quan chức năng cần xem xét toàn diện các dấu hiệu pháp lý liên quan. Tuy nhiên, việc xác định có hay không hành vi vi phạm vẫn phải chờ kết quả xác minh khách quan từ dữ liệu camera, lời khai các bên và các chứng cứ khác.
Hiến pháp năm 2013 quy định công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về danh dự, nhân phẩm và uy tín. Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng khẳng định mọi cá nhân đều có quyền yêu cầu bảo vệ khi các quyền này bị xâm phạm.
Người dân cần làm gì khi gặp tình huống tương tự?
Theo phản ánh của khách hàng, những người tiếp cận đã có các hành vi khiến chị cảm thấy bị quy kết là người trộm cắp ngay tại nơi công cộng, trước mặt hai con nhỏ, đồng thời còn yêu cầu lên xe để đưa đi làm việc.
Luật sư Đặng Văn Cường khuyến cáo rằng trong những tình huống như vậy, khách hàng cần giữ bình tĩnh, không tự ý lên xe hoặc làm theo yêu cầu của những người không rõ danh tính nếu cảm thấy quyền lợi hợp pháp của mình bị xâm phạm.
"Trường hợp nhân viên an ninh, người của cơ sở kinh doanh đưa ra yêu cầu vô lý, không có căn cứ, xâm phạm đến bí mật đời tư cá nhân, đến thân thể công dân hoặc có những dấu hiệu bắt giữ người trái pháp luật thì cần phải hô hoán, kêu cứu để những người xung quanh giúp đỡ, tránh trường hợp các đối tượng lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin, sự thiếu hiểu biết hoặc có những hành vi lạm quyền, lợi dụng những tình huống sơ hở của khách hàng để thực hiện hành vi vi phạm", luật sư Cường chia sẻ.
Theo ông, vụ việc cũng là bài học cho các cơ sở kinh doanh trong việc xây dựng quy trình xử lý khi phát sinh nghi ngờ mất tài sản. Các quy trình này cần dựa trên cơ sở pháp luật, tôn trọng quyền con người và quyền công dân nhằm tránh những xung đột không đáng có hoặc gây thiệt hại đến danh dự, uy tín của người khác.
"Các quy chế quy trình phải dựa trên cơ sở pháp luật, tôn trọng quyền con người, quyền công dân tránh trường hợp những mâu thuẫn, xung đột không đáng có hoặc có những hành vi gây thiệt hại đến uy tín của người khác", luật sư Cường khuyến cáo.
