Giá vàng tăng càng mạnh thì điều chỉnh càng sâu, lịch sử cho thấy vàng còn có thể giảm sâu hơn nữa?
Giá vàng hiện nay trở thành “con tin” của những diễn biến liên quan đến cuộc xung đột Iran, không khác nhiều so với các loại tài sản khác trên thị trường.
Theo phân tích của Reuters, lịch sử thị trường vàng trong hơn hai thập kỷ qua cho thấy sau mỗi giai đoạn tăng giá bùng nổ thường xuất hiện những đợt điều chỉnh đáng kể, dù phần lớn thành quả tăng trưởng trước đó vẫn được duy trì.
Trong chu kỳ tăng kéo dài từ tháng 10/2008 đến tháng 9/2011, giá vàng đã leo từ 697,45 USD/ounce lên 1.884,40 USD/ounce, tương đương mức tăng khoảng 170%. Tuy nhiên sau đó, kim loại quý này bước vào giai đoạn suy giảm kéo dài và mất tới 37% giá trị, lùi về 1.191,35 USD/ounce vào tháng 8/2018.
Từ vùng đáy này, vàng tiếp tục tạo nên một chu kỳ tăng mới khi bật lên 2.072,49 USD/ounce vào tháng 8/2020, tương ứng mức tăng 74%. Tuy nhiên, thị trường lại chứng kiến đợt điều chỉnh tiếp theo khi giá giảm 22%, xuống còn 1.620,20 USD/ounce vào tháng 9/2022.
Theo Reuters, một đặc điểm dễ nhận thấy là mức tăng càng mạnh thì đợt điều chỉnh sau đó thường càng sâu. Đồng thời, thời gian tăng giá thường ngắn hơn đáng kể so với các giai đoạn tích lũy hoặc giảm giá.
Kể từ đáy tháng 9/2022, vàng bước vào một chu kỳ tăng chưa từng có khi liên tục thiết lập các kỷ lục mới, đạt đỉnh lịch sử 5.594,82 USD/ounce vào ngày 29/1 năm nay.
Tuy nhiên, tính đến hết phiên giao dịch ngày 4/6, giá vàng đã giảm khoảng 20% so với đỉnh, lùi về 4.473,89 USD/ounce.
Dựa trên các mô hình vận động trong quá khứ, Reuters cho rằng không thể loại trừ khả năng vàng sẽ tiếp tục điều chỉnh mạnh hơn trong những tháng, thậm chí nhiều năm tới trước khi quay trở lại xu hướng tăng dài hạn.
Dẫu vậy, nhận định này chỉ đúng nếu các yếu tố từng thúc đẩy những chu kỳ tăng giá trước đây vẫn còn nguyên tác động đối với thị trường hiện tại.
Thực tế, đợt tăng giá gần đây của vàng được hỗ trợ bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố hiếm thấy. Trong đó nổi bật nhất là làn sóng mua vàng từ các ngân hàng trung ương, nhu cầu tiêu dùng lớn từ Trung Quốc và Ấn Độ, cùng dòng vốn trú ẩn đổ vào vàng trước những bất ổn kinh tế và địa chính trị toàn cầu.
Ngoài những lo ngại về lạm phát và căng thẳng quốc tế, thị trường còn chịu tác động từ các chính sách của Tổng thống Mỹ Donald Trump sau khi trở lại Nhà Trắng. Nhiều nhà đầu tư lo ngại những chính sách này có thể làm suy yếu vai trò của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, những động lực từng thúc đẩy giá vàng tăng mạnh đang có dấu hiệu suy yếu.
Theo báo cáo mới nhất của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương đã mua 243,7 tấn vàng trong quý I/2026, tăng 3% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù vậy, lượng mua thực tế đã đi ngang quanh mốc 200 tấn mỗi quý kể từ đầu năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với giai đoạn bùng nổ từ giữa năm 2022 đến cuối năm 2024.
Trong khi đó, nhu cầu vàng trang sức tại Trung Quốc giảm mạnh 31%, còn 85,2 tấn trong quý I. Tại Ấn Độ, nhu cầu cũng giảm 19%, xuống còn 66,1 tấn.
Trên phạm vi toàn cầu, nhu cầu vàng trang sức giảm 25%, chỉ còn 260,2 tấn.
Giá vàng tăng quá cao được xem là nguyên nhân chính khiến sức mua suy yếu. Bên cạnh đó, việc Chính phủ Ấn Độ tăng thuế nhập khẩu vàng cũng góp phần hạn chế nhu cầu tại một trong những thị trường tiêu thụ lớn nhất thế giới.
Không chỉ nhu cầu tiêu dùng, dòng vốn đầu tư vào các quỹ ETF vàng cũng giảm đáng kể. Trong quý I năm nay, lượng vốn ròng chảy vào các quỹ ETF vàng chỉ đạt 62 tấn, thấp hơn tới 73% so với cùng kỳ năm 2025.
Tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong quý I/2026 giảm 9%, xuống còn 1.195,9 tấn, thấp hơn mức 1.315,6 tấn của cùng kỳ năm trước.
Theo Reuters, trong bối cảnh nhiều yếu tố cơ bản đang suy yếu, việc giá vàng mới giảm khoảng 20% kể từ đỉnh lịch sử vẫn được xem là tương đối tích cực.
Một trong những điểm đáng chú ý hiện nay là giá vàng không còn được dẫn dắt chủ yếu bởi cung - cầu vật chất như trước mà chịu ảnh hưởng lớn từ kỳ vọng chính sách tiền tệ.
Mối quan hệ giữa vàng và giá dầu trong thời gian gần đây là ví dụ rõ nét. Khi giá dầu tăng do căng thẳng liên quan đến cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran, giá vàng lại suy yếu. Ngược lại, mỗi khi xuất hiện kỳ vọng hòa giải khiến giá dầu hạ nhiệt, vàng thường phục hồi.
Nguyên nhân là bởi giá dầu có ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng lạm phát và chính sách lãi suất của Mỹ. Giá dầu tăng khiến nguy cơ lạm phát gia tăng, từ đó làm giảm khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cắt giảm lãi suất.
Ngược lại, khi giá dầu giảm, kỳ vọng về môi trường lãi suất thấp sẽ được củng cố. Đây là điều kiện thuận lợi đối với vàng bởi kim loại quý không mang lại lợi suất như trái phiếu hay tiền gửi.
Reuters nhận định, trong ngắn hạn, vàng đang trở thành "con tin" của những biến động liên quan đến căng thẳng Mỹ - Iran cũng như kỳ vọng chính sách tiền tệ của Fed. Điều này khiến hướng đi tiếp theo của kim loại quý phụ thuộc rất lớn vào diễn biến kinh tế và địa chính trị toàn cầu trong thời gian tới.
